ㄅㄆㄇㄈ
Cách học chú âm
Chú âm là một hệ thống đóng gồm 37 ký hiệu và 5 thanh điệu, nghĩa là bạn có thể học hết. Phần lớn người lớn nhận ra mọi ký hiệu sau hai đến bốn giờ và đọc thoải mái trong vòng một tuần. Trang này là thứ tự nên học và việc cần làm ở từng giai đoạn.
Lộ trình, theo thứ tự
Học bốn âm môi trước
ㄅ ㄆ ㄇ ㄈ chính là bốn ký hiệu đặt tên cho cả hệ thống, và chúng gần như trùng khớp với b, p, m, f. Bắt đầu ở đây cho bạn bốn ký hiệu gần như miễn phí và cảm giác rằng chuyện này làm được — mà đúng là làm được thật.
Thêm các phụ âm đầu còn lại theo nhóm
17 phụ âm đầu còn lại chia thành các nhóm gọn gàng: đầu lưỡi (ㄉ ㄊ ㄋ ㄌ), cổ họng (ㄍ ㄎ ㄏ), âm cười (ㄐ ㄑ ㄒ), lưỡi cuốn (ㄓ ㄔ ㄕ ㄖ) và lưỡi phẳng (ㄗ ㄘ ㄙ). Học từng nhóm một — chúng chung một thế lưỡi nên củng cố lẫn nhau.
Rồi đến ba âm đệm
ㄧ ㄨ ㄩ chỉ có ba ký hiệu nhưng xuất hiện liên tục vì chúng nằm giữa phụ âm đầu và vần. ㄩ là âm duy nhất không có trong tiếng Việt: nói ㄧ (i) rồi tròn môi lại như khi nói ㄨ (u) mà không động đến lưỡi.
Kết thúc với mười ba vần
Nguyên âm đơn trước (ㄚ ㄛ ㄜ ㄝ), rồi các cặp lướt (ㄞ ㄟ ㄠ ㄡ), rồi âm mũi (ㄢ ㄣ ㄤ ㄥ) và cuối cùng là ㄦ. Các âm mũi đáng để đi chậm — ㄢ/ㄤ và ㄣ/ㄥ là những cặp khiến người học lẫn lộn suốt nhiều tháng.
Học thanh điệu song song, đừng để sau
Đừng để dành thanh điệu. Mọi âm tiết bạn luyện đều nên có thanh ngay từ đầu, nếu không bạn sẽ tạo ra một thói quen phải mất công gỡ về sau. Chỉ có bốn dấu cộng một chấm, mà một trong số đó lại được viết bằng cách không viết gì cả.
Luyện đến khi nhận ra tự động
Mục tiêu là nhận ra, không phải nhớ lại — bạn cần nhìn ㄑ và nghe thấy nó ngay, không dừng lại để dịch. Phần này cần lặp đi lặp lại chứ không cần hiểu thêm, và đó đúng là việc mà các trò chơi trong ứng dụng sinh ra để làm.
Bốn sai lầm tốn thời gian nhất
Đọc chú âm thông qua pinyin
Nếu bạn học pinyin trước, rất dễ dịch trong đầu ㄑ → q → “ch”. Bước trung gian đó vừa chậm vừa mang trở lại đúng những lỗi phát âm bạn đang cố thoát khỏi. Hãy gắn mỗi ký hiệu với một âm, không phải với một chữ cái.
Bỏ qua phân biệt lưỡi cuốn và lưỡi phẳng
ㄓ/ㄗ, ㄔ/ㄘ và ㄕ/ㄙ nghe giống nhau với người mới nên hay bị lướt qua. Đây lại là một trong những đối lập xuất hiện nhiều nhất trong tiếng Hoa. Hãy học chúng theo cặp, có ý thức, và học sớm.
Học ký hiệu mà không có âm thanh
Một bảng tra chỉ ghi chữ Latinh bên cạnh ký hiệu là đang dạy bạn cách viết, không phải cách nghe. Đó chính là lý do mọi ký hiệu trên trang này đều có bản thu âm.
Chỉ luyện một chiều
Nhìn ㄆ và đọc được “p” không có nghĩa là nghe “p” thì viết được ㄆ. Hãy luyện cả hai chiều, nếu không một nửa hệ thống sẽ mãi ở trạng thái thụ động.
Thực tế mất bao lâu
| Nhận ra đủ 37 ký hiệu | 2–4 giờ |
|---|---|
| Đọc từ đơn giản có chú âm mà không khựng lại | Khoảng một tuần luyện nhẹ |
| Gõ thoải mái trên bàn phím chú âm | 2–3 tuần |
| Đọc to một cuốn sách thiếu nhi Đài Loan | 1–2 tháng |